Welkom

Welkom op de website van de Nederlandse Heupkliniek. Op deze website vindt u informatie over de Nederlandse Heupkliniek en de behandeling van heupartrose. Binnen de Nederlandse Heupkliniek voeren wij de direct anterieure methode uit. Dit is een minder belastende methode ter vervanging van het heupgewricht waarbij geen spieren worden doorgesneden. Op de website wordt uitgebreid uitgelegd wat de voordelen zijn van de direct anterieure methode en waarom deze vroeger niet en nu wel wordt uitgevoerd. De voordelen voor de patiënt zijn dat het herstel na de operatie veiliger en minder pijnlijk is. Ook is de revalidatieduur korter, waardoor u snel weer kunt deelnemen aan een actief dagelijks leven.

Hoe werkt de website?

Door op de vakjes te klikken, vindt u vanzelf de informatie die u nodig heeft. Door naar boven te scrollen of door op de pijltjes te klikken, komt u altijd weer terug op de startpagina.

Het doel van deze website.

De direct anterieure methode

Hieronder kunt u lezen wat een heupoperatie volgens de direct anterieure methode inhoudt.

De direct anterieure methode is een behandelmethode waarbij de versleten heup vervangen wordt via de voorkant van het bovenbeen. Door de heup vanaf de voorkant te benaderen, worden er geen spieren en pezen doorgesneden en blijft weefselschade tot het minimum beperkt. Deze zachte weefsels worden tijdens de operatie gespaard. De operatiewond is kleiner en het herstel gaat veel sneller.

  • Veilig herstel
  • Korte revalidatie
  • Minder pijn

Voor wie?

Mensen met heupklachten staan op een gegeven moment voor de keuze om een heupoperatie te ondergaan.

Bij de Nederlandse Heupkliniek kunt u terecht als u heupklachten heeft die veroorzaakt worden door heuparthrose. Arthrose van het heupgewricht houdt in dat het kraakbeen van heupkop en -kom verdwenen is. Bij overbelasting en bij ouder worden verliest het kraakbeen aan gladheid en wordt het kraakbeen dunner. Als de slijtage toeneemt, nemen de klachten ook toe. Er komt dan een moment waarop fysiotherapie en medicijnen niet meer helpen. De oplossing die overblijft is een heupoperatie ter vervanging van het totale heupgewricht.

Wanneer u niet eerder aan de heup geopereerd bent en uw pijnklachten veroorzaakt worden door artrose, kunnen wij u binnen de Nederlandse Heupkliniek behandelen volgens het 2-day-hip programma.

Behandelroute

Ter indicatie vindt eerst een gesprek plaats in Rijswijk. U heeft dan een afspraak met Dr. Frank van den Eeden. Wanneer de diagnose arthrose gesteld is, volgt een tweede afspraak in Rijswijk. Tijdens dit tweede ontmoetingsmoment vindt een voorlichtingsbijeenkomst en een individueel gesprek met Dr. Frank van den Eeden plaats. Hierin wordt de behandeling volgens het 2-day-hip programma in België besproken. Daarna zijn de controle-afspraken weer in Rijswijk.

  • Indicatiegesprek in Rijswijk
  • Voorlichtingsmiddag en individueel gesprek in Rijswijk
  • Operatiemoment in Sint-Martens Latem (nabij Gent in België)
  • Controleafspraken in Rijswijk

Zorgverzekeraar

De Nederlandse Heupkliniek kent twee locaties. Op de eerste locatie in Rijswijk vindt het poliklinisch onderzoek, de diagnostiek en de controle plaats. Hiervoor heeft u altijd een verwijzing van de huisarts of een andere behandelaar nodig om aanspraak te maken op verzekerde zorg.

Op de tweede locatie in België vindt de operatieve behandeling plaats. Wanneer u in Nederland verzekerd bent, komt u wettelijk altijd in aanmerking voor vergoeding van de kosten van een behandeling in de Nederlandse Heupkliniek..

Vanwege het feit dat de Nederlandse Heupkliniek twee locaties kent, verzorgen wij voor u de aanvraag bij alle zorgverzekeraars.

Nodig:

Door wie?

Dr. Frank van den Eeden

Dr. Frank van den Eeden behaalde in 1979 zijn doktersdiploma aan de Universiteit van Gent (B). Twee jaar lang was hij assistent-chirurg in het Diaconessenhuis te Eindhoven (NL), waarna hij assistent in de orthopedische chirurgie werd in Bonn (D) aan de Friedrich-Wilhelm Universität aan de zijde van Prof. H. Rössler. Later werd hij assistent in het Rehabilitationskrankenhaus te Karlsbad- Langensteinbach bij Prof. J. Harms. In 1985 promoveerde Frank van den Eeden op de heupaandoening Epiphysiolysis Capitis Femoris. Deze aandoening komt voor bij kinderen en kan op latere leeftijd aanleiding geven tot het ontstaan van heupartrose. Na nog 2 jaar als orthopedisch chirurg in Nijmegen (NL) en in het Deutsches Scoliose Zentrum (D) te hebben gewerkt vestigde hij zich in 1989 te Den Haag en later in Alkmaar. De passie voor de behandeling van  heupartrose is na het ontdekken van de weefselsparende operatietechniek alleen maar gegroeid en vormt nu het hoofdbestanddeel van zijn orthopedische handelen.

Het hoofdbestanddeel van zijn orthopedische handelen is het behandelen van heuparthrose. Sinds 2006 heeft hij meer dan 500 patiënten via de direct anterieure methode behandeld met zeer goede resultaten. Uit passie voor het heupgewricht heeft hij in 2011 de Nederlandse Heupkliniek opgezet.

Hij is lid van de Nederlandse Orthopedische Vereniging, de Belgische Vereniging voor Orthopedie en Traumatologie, de Dutch Spine Society en de Hip Society.

Dr. F.M.C. van den Eeden,
orthopedisch chirurg.

2-day-hip programma

U komt een dag voor de operatie naar Gent. Op de dag van de operatie gaat u met uw buddy naar de kliniek. Dit is dag 1 in het 2-day-hip programma.

Dag 1

Bij aankomst in de kliniek wordt u opgevangen door één van onze verpleegkundigen. U kunt dan acclimatiseren op uw kamer. Samen met de anesthesist neemt u de eerder ingevulde vragenlijst voor de anesthesie door.

Na de operatie slaapt u uit in de verkoeverruimte. Hier wordt u nauwgezet gemonitord. Daarna wordt u naar uw kamer gebracht om verder uit te rusten. In de namiddag komt de orthopedisch chirurg bij u langs voor controle en doet u zit- en ligoefeningen.

Dag 2

Dag 2 is de dag na de operatie waarop u begint met oefeningen. Samen met de fysiotherapeut verricht u veilige bewegingen voor thuis, zoals; in en uit bed komen, gaan zitten en gaan staan, kousen en schoenen aan- en uittrekken, bukken, iets oprapen, lopen met 1 of 2 krukken en staan zonder krukken en traplopen. Op dag 2 belast u het been voor het eerst volledig. Een dag na de operatie verlaat u de kliniek.

Kwaliteit & Veiligheid

De locaties van de Nederlandse Heupkliniek voldoen aan de hoogste internationale kwaliteitseisen binnen de gezondheidszorg.

De kliniek in Sint-Martens-Latem beschikt over het SFR certificaat (Surgical Facilities Resources) afgegeven door het internationale AAAASF (American Association for Accrediation of Ambulatory Surgery Facilities). De operatiekamers en verkoeverruimte voldoen aan klasse 1.

Dr. Frank van den Eeden is lid van de Nederlandse Orthopedische Vereniging, de Belgische Vereniging voor Orthopedie en Traumatologie, de Dutch Spine Society en de Hip Society.

De Nederlandse Heupkliniek biedt u kwaliteitszorg.

Visie

Tijden veranderen en de techniek gaat vooruit, maar mobiel zijn, goed kunnen bewegen en pijnvrij kunnen lopen is en blijft belangrijk voor elk mens. Vanuit die gedachte en de wetenschap dat benadering via de achterzijde van het heupgewricht een zware ingreep is die onnodige schade en meer risico’s met zich meebrengt, is de Nederlandse Heupkliniek opgezet.

In de Nederlandse Heupkliniek voeren we het 2-day-hip programma uit. Deze ingreep is een minder zware ingreep vanwege de direct anterieure methode en het herstel gebeurt onder persoonlijke begeleiding. Mensen die voor deze behandelroute kiezen, kunnen na twee dagen alweer redelijk lopen.

Het doel van deze behandelroute is om mensen met heuparthrose op een duurzame en effectieve manier een goed belastbaar, goed functionerend en pijnvrij heupgewricht te geven. Van alle mensen met heuparthrose komt bijna 90% in aanmerking voor de direct anterieure methode.

Maak voor meer informatie vrijblijvend een afspraak met Dr. Frank van den Eeden.

Locaties

De Nederlandse Heupkliniek kent twee gecertificeerde locaties. Op locatie 1 in Rijswijk vindt het poliklinisch onderzoek, de diagnostiek en de controle plaats. Hiervoor bezoekt u de Nederlandse Heupkliniek in het gebouw van Kliniek Lange VoorhouT.

Adres locatie 1: Braillelaan 6, 2289 CM Rijswijk, Zuid-Holland, Nederland

Op Locatie 2 in Sint-Martens-Latem (België) vindt de operatieve behandeling plaats. Hiervoor bezoekt u de Nederlandse Heupkliniek in het chirurgisch centrum E:MC2.

Adres locatie 2: Kortrijksesteenweg 208, 9830 Sint-Martens-Latem, België

Locatie 1: Braillelaan 6, 2289 CM Rijswijk, Zuid-Holland
Locatie 2: Kortrijksesteenweg 208, 9830 Sint-Martens-Latem, België

Ervaringsverhalen

In Nederland en België samen krijgen circa 40.000 mensen per jaar een nieuwe heup. Tussen 2006 en 2011 heeft Dr. Frank van den Eeden al meer dan 500 mensen geholpen via de direct anterieure methode. Hier beschrijven mensen hun ervaring met het 2-day-hip programma van de Nederlandse Heupkliniek.


Ga zo door!!!

“Allemaal mooie verhalen hier, maar een operatie is toch een ingreep. Ik was bang en mijn ritme ligt ook wat lager, maar het team heeft me echt goed begeleid. Elke dag een stapje verder, als patiënt ben je afhankelijk en hier doen ze wat ze kunnen. Erg goed. Dank aan mijn huisarts en fysiotherapeut en ook aan mijn man, de beste ‘buddy’ die er is. Frank bedankt, we hopen dat je geniet van de muziek. Ga zo door!!!”

Prachtig

“Ik geniet weer en zie niet op tegen de volgende heup. Eerst links, over een tijdje rechts. De kliniek is prachtig!”

Zonder pijn

“Bijna drie weken na de operatie. Zonder pijn, kan alles weer doen. Ik ben zachtjes aan ook met sporten begonnen. Bewegen is mijn lust, bewegen is leven. Ik ben een gelukkig mens met dank aan Frank en zijn team!”

Blij

“Ik ben enorm blij met de keuze die ik heb gemaakt om me bij Frank te laten behandelen. Kiezen voor medische zorg in Nederland is momenteel erg verwarrend en ook verzekaars lijken hun eigen motieven te hebben om dwars te gaan liggen of moeilijk te doen, maar ik ben blij dat ik heb doorgegezet. Ik wist dat Frank een goede dokter was en vind het van hem dan ook echt enorm moedig dat hij op een moment zoals nu deze stap heeft gezet. Ik vind het prachtig. Ik loop weer! Groet.” Erik

Zonder gekheid

“Beperkingen heb ik niet meer. Ik doe iedere dag mijn oefeningen, fiets op de hometrainer en wandel. Als mensen horen dat je een nieuwe heup hebt gekregen, krijg je altijd griezelverhalen van wat er allemaal mis is gegaan bij anderen. Dan zeg ik altijd dat de chirurg het dan niet kan en vertel ik dat ik Frank als arts heb gehad, dus dat er niks mis gaat! Alleen jammer dat ik geen bomen meer kan beklimmen, dat optrekken gaat niet zo geweldig meer, maar ach dat deed ik voorheen ook niet! Zonder gekheid, het gaat geweldig! Ik hoop voor jullie dat het met de praktijk net zo goed gaat als met de patiënten! Hartelijke groet.” E. Schaap

Kleermakerszit

“Ik ben nu 3 maanden verder. Het enige wat ik nog niet kan is in kleermakers zit gaan zitten, maar ik oefen er wel op. Ik wil jullie echt ongelooflijk danken voor deze ingreep, als het dan toch moet dan bij jou Frank!!!! Heel veel liefs Ank.” Vrouw, 71 jaar, Broek in Waterland

Vertrouwen

“Een zeer goede ervaring. Een dag na de operatie stond ik naast mijn bed. Mijn vrouw kon haar eigen ogen niet geloven. Het is ook een beetje gek, zo een groot verschil door geen spieren door te snijden. Je begint je af te vragen waarom deze operatie niet overal op deze wijze wordt uitgevoerd. Je begint je ook af te vragen waarom niet iedereen voor deze operatie kiest. Van te voren was ik sceptisch, maar na het eerste gesprek met Frank had ik er vertrouwen in. Na de operatie zelf ben ik om.” Man, 63 jaar

Om de hoek

“Het is niet om de hoek, maar dan heb je wel wat.” Man, 74 jaar, Nijmegen

Zeer goede ervaring

“Een zeer goede ervaring. Ik vond het fijn dat ik zelf ‘in charge’ was, dat gevoel had ik. Herstel ging spoedig. Aan het begin was ik wel bang, maar toen ik eenmaal voelde dat ik gemakkelijk kon staan durfde ik wel beter. Het idee van een buddy paste goed bij mij. Ik vind dat een goed idee.” Vrouw, 64

Geen excentriek gedoe

“Geen excentriek gedoe, goede chirurg.” Man, 68, Katwijk

Het herstel gaat prima

“De gehele operatie is naar tevredenheid verlopen. De dag na de operatie kon ik al naar huis, maar ik ben samen met mijn buddy nog een nachtje in een hotel gebleven om de volgende dag naar huis te rijden. De revalidatie gaat erg goed. Het is nu bijna een week geleden en ik loop binnenshuis al met één kruk. De gebruikte methode vind ik dan ook een goede methode van opereren en het herstel gaat prima.” Vrouw, 61 jaar, 's-Gravenzande

Professionals

“De behandelende geneesheer en zijn crew zijn professionals die hun vak verstaan.” Vrouw, 70 jaar, Koog a/d Zaan

Veelgestelde vragen

  • 1. Wat is heupartrose?

    Heupartrose is slijtage van het heupgewricht. De heup bestaat uit een bol-kom gewricht. De kop draait normaliter soepel rond in de kom door de aanwezigheid van kraakbeen. Bij slijtage van het heupgewricht worden klachten veroorzaakt doordat het kraakbeen in heupkom en –kop dunner wordt of volledig verdwijnt. Wanneer fysiotherapie en medicijnen niet meer helpen, is een heupoperatie een oplossing. Hierbij wordt het hele heupgewricht vervangen. Heupartrose wordt ook wel coxartrose of heupslijtage genoemd.

  • 2. Welke heupklachten horen bij artrose?

    U ervaart heupklachten zoals pijn en stijfheid waardoor u minder soepel beweegt en de belastbaarheid van het been minder is. U ervaart bijvoorbeeld startpijn, moeite bij het lopen, traplopen en bukken. De pijn en stijfheid worden gevoeld rond de lies en de bilstreek. Deze kunnen ook uitstralen naar het bovenbeen en zelfs tot de knie.

  • 3. Wat houdt de direct anterieure methode in?

    De direct anterieure methode is een behandelmethode waarbij het heupgewricht via de voorkant vervangen wordt. Hierbij worden geen zachte weefsels zoals spieren en pezen doorgesneden. Hierdoor is dit een weefselsparende operatiemethode. De schade aan het weefsel blijft tot een minimum beperkt.

  • 4. Wat zijn de voor- en nadelen van deze behandelmethode?

    De ingreep brengt de volgende voordelen met zich mee; het herstel gaat sneller en is veiliger. De impact op het lichaam is kleiner. De pezen en spieren intact zijn gebleven en hoeven na de operatie niet eerst weer aan elkaar te groeien. Bij de standaardheupoperatie blijft de heup tot ver na de operatie een zwakke plek omdat de zachte weefsels eerst weer aan elkaar moeten groeien. Het risico op infecties is bij de direct anterieure methode is aanzienlijk kleiner. De kans op het uit de kom schieten van de heup is bijna nihil na de direct anterieure methode.

    Ondanks deze voordelen kent de behandelmethode enkele nadelen: bij de direct anterieure methode duurt de operatie langer wat gepaard gaat met gemiddeld meer bloedverlies. Er is een grotere kans op botbreukjes en het risico op een niet optimale stand is groter. Daarom is het belangrijk dat uw specialist een chirurg met ervaring is.

  • 5. Is er een wachtlijst?

    Nee, er is geen wachtlijst.

  • 6. Heb ik een verwijzing nodig?

    Ja, uw heeft een verwijzing nodig van uw huisarts of een andere behandelend arts.

  • 7. Wordt deze behandeling vergoed?

    Ja, wanneer u verzekerd bent wordt uw behandeling vergoed. Doordat de Nederlandse Heupkliniek twee locaties kent en de operatieve behandeling in het buitenland plaatsvindt, helpen wij u bij het verzorgen van de aanvraag bij uw zorgverzekeraar.

  • 8. Wat houdt het 2-day-hip programma in?

    Het 2-day-hip programma is een programma waarmee u supersnel weer op de been bent. Het programma is speciaal bedoeld voor mensen die actief en vitaal zijn en heupartrose hebben. De behandelroute beslaat drie periodes en de duur van de opname is twee dagen. Dag 1 is de dag van de operatie. Dag 2 is de dag van het ontslag, waarop u de kliniek veilig kunt verlaten.

  • 9. Hoe ziet de planning van behandelroute eruit?

    De behandelroute vanaf de eerste afspraak tot de laatste controle-afspraak is in te delen in drie periodes: 1) de aanloop naar de operatie toe, 2) het moment van de opname, en 3) de herstelperiode thuis.

  • 10. Wanneer kom ik in aanmerking voor de direct anterieure methode?

    De specialist bekijkt in het eerste consult of u geschikt bent voor deze methode. Hierbij speelt leeftijd, gewicht en algemene conditie (ASA) een rol. Belangrijk is dat de heupklachten veroorzaakt worden door heupartrose en dat u niet eerder aan de heup geopereerd bent. Mensen die bereid zijn actief te werken aan het herstel, boeken het beste resultaat. Hiervoor wordt samen een behandelroute uitgestippeld.

  • 11. Waar staat de ASA classificatie voor?

    Dit classificatiesysteem bepaalt de fysieke status van een te opereren persoon en hieruit wordt de geschiktheid bepaald van deze persoon voor een operatie. Voor de direct anterieure methode komen alleen zeer gezonde tot gezonde mensen in aanmerking. Deze mensen vallen in het classificatiesysteem onder ASA1 en ASA2. Bij deze mensen worden weinig problemen verwacht. Mensen die in een slechte algemeen conditie verkeren, hebben meer zorg nodig en vallen onder de classificaties ASA3 en ASA4. Deze indeling is internationaal geldend en is opgesteld door de Amerikaanse Vereniging van Anesthesiologen (ASA).

  • 12. Hoe bereken ik mijn BMI?

    U kunt uw BMI berekenen door uw gewicht in kilogram te delen door uw lengte in het kwadraat.

  • 13. Wat houdt de 'klasse 1' norm in voor operatiekamers?

    Dit betekent dat de operatiekamers aan de hoogste reinheidsnormen voldoen.

  • 14. Waar kan ik na de operatie last van hebben?

    In de eerste zes weken na de operatie is er sprake van vermoeidheid. Deze moeheid is een gevolg van het ondergaan van een operatie. Het lichaam is bezig met herstellen wat aanleiding is voor algemene moeheid. Soms hebben mensen een doof plekje rondom het litteken. Dit is een gevoelloos plekje op de huid en dit gaat meestal vanzelf weer over. Over het algemeen is bij de direct anterieure methode de kans op complicaties klein.

  • 15. Welke rol speelt mijn huisarts?

    Uw huisarts of een andere behandelend arts kan u doorverwijzen. Verder wordt de huisarts betrokken bij het 2-day-hip programma en uw persoonlijke behandelroute.

  • 16. Wat is de rol van de fysiotherapeut?

    De fysiotherapeut is betrokken bij de intensieve begeleiding. Samen met uw fysiotherapeut doet u voor en na de operatie bewegingsoefeningen. Sommige mensen hebben geen fysiotherapie nodig.

  • 17. Wie of wat is mijn buddy?

    Gedurende de gehele behandeling mag u vergezeld worden door een buddy. Dit kan uw echtgenoot, een goede vriend of vriendin, of een goede kennis zijn. De buddy heeft als taak om u persoonlijk te steunen en te begeleiden gedurende de voorbereiding op de operatie, tijdens het 2-day hipprogramma in de kliniek en in de eerste periode na de operatie.

  • 18. Heb ik hulp nodig na de operatie?

    In de eerste week na de operatie moet u er op rekenen dat u niet geheel zelfstandig kunt functioneren. Hulp van familie of naaste vrienden is in de eerste week na de operatie waarschijnlijk aangewezen.

  • 19. Hoeveel pijn kan ik verwachten?

    De ervaring van pijn is voor iedereen anders. Voor de operatie zal u over de gehele behandeling geïnformeerd worden. Pijnbestrijding is hier een onderdeel van. Tijdens het opereren onder algehele narcose merkt u uiteraard niets. De wond wordt na de operatie lokaal verdoofd. Door de algemene pijnstilling zult u weinig pijn ervaren. Na de operatie volgt u twee weken een vast schema voor pijnbestrijding. Na twee weken kunt u ervan uitgaan dat bij de meeste patiënten alle pijn verdwenen is.

  • 20. In hoeverre kan ik direct na de operatie staan en lopen?

    U kunt direct na de operatie staan en uw been volledig belasten. Een dag na de oepratie begint u met loopoefeningen.

  • 21. Heb ik na de operatie hulpstukken nodig zoals krukken?

    In vrijwel alle gevallen na het ondergaan van de direct anterieure methode aan de heup lopen mensen een dag na de operatie zonder krukken (of andere hulpstukken).

  • 22. Wanneer kan ik traplopen?

    Na de heupvervangende operatie via de direct anterieure methode is traplopen een dag na de operatie mogelijk. Dit oefent u eerst met onze fysiotherapeut in de kliniek.

  • 23. Hoe maak ik een afspraak?

    U kunt een afspraak maken door de Nederlandse Heupkliniek te bellen of te mailen. Onder 'Aanmelden Spreekuur' kunt u hiervoor ook het aanmeldformulier invullen.

  • 24. Kan ik een terugbelafspraak maken?

    Ja, dat kan. U kunt ook een terugbelafspraak maken door in het aanmeldformulier onder 'bericht' aan te geven dat u graag door ons wordt teruggebeld. Hiervoor vult u alle velden in, vernoemt u de dag en het tijdstip dat u schikt. Nadat alle velden zijn ingevuld kunt u het bericht versturen en bellen wij u terug.

  • 25. Over welke certificaten beschikken de locaties van de Nederlandse Heupkliniek?

    De kliniek in Sint-Martens-Latem beschikt over het SFR certificaat (Surgical Facilities Resources) afgegeven door het internationale AAAASF (American Association for Accrediation of Ambulatory Surgery Facilities). De operatiekamers voldoen aan klasse 1.

  • Het doel van deze website

    Het doel van deze website is informatief van aard. Er kunnen dan ook geen rechten verleend worden aan de inhoudelijk informatie op deze website. U dient zich voor informatie betreffende uw persoonlijke situatie, en/of de situatie van derden, altijd te richten tot uw behandelend arts.

Media

Hieronder vindt u verschillende mediapublicaties over de weefselsparende operatietechniek ter vervanging van de heup. 

  • 1. Algemeen Dagblad, 9 mei 2012

    Nog sneller op de been na heupoperatie

    De Rijswijkse chirurg Frank van den Eeden wist zijn patiënten al razendsnel weer op de been te krijgen na een heupoperatie, maar doet dat sinds kort nog een stuk vlotter. Patiënten gaan 's ochtends onder het mes en vertrekken de volgende avond al: lopend.

    Voorheen duurde het toch wel zo'n dag of vier, vertelt Van den Eeden, voordat de geopereerden weer op de been waren. Door de verfijning van zijn Franse operatietechniek - die hij als een van de weinige Nederlandse artsen toepast - is die tijd meer dan gehalveerd. De orthopeed verbeterde onder meer de pijnbestrijding.

    Ook besteedt hij, vanuit zijn nieuwe spreekkamer in de kliniek Lange Voorhout in Rijswijk, meer aandacht aan de voorbereiding. "Mensen komen eerst op consult. Ik bekijk of ze in aanmerking komen. Dat is iedereen die in goede conditie verkeert en niet te zwaar is. Heel belangrijk is ook de motivatie. Mensen moeten actief meewerken, flink bewegen na de operatie. Daarom organiseer ik ook nog een groepsgesprek met andere patiënten."

    Van den Eeden gebruikt een bestaande operatietechniek waarbij de arts geen spieren doorsnijdt. Dat vergt meer vaardigheid - 'niet iedere arts kan het' - maar geeft minder complicaties, aldus de orthopeed. "Bij de reguliere methode loop je nog zes weken met krukken en is er het risico dat de heup uit de kom schiet." De ingreep vindt plaats in een kliniek in België.

    Goed bewaard geheim

    De operatietechniek die in Alkmaar wordt toegepast, is kort na de Tweede Wereldoorlog in zwang geraakt. Van den Eeden: “Het is een tijd lang een goed bewaard Frans geheim gebleven. Dat komt waarschijnlijk omdat er voornamelijk in het Frans over is gepubliceerd. Oorspronkelijk gebruikte men er een ingewikkeld apparaat voor van vier meter lang met touwen en katrollen. Een Zwitserse firma heeft de tafel gebruikersvriendelijker gemaakt.” Om zich de techniek eigen te maken, volgde Van den Eeden trainingen in Frankrijk en Zwitserland. Het grote voordeel voor de patiënt is de relatief korte revalidatieperiode. “De wond is aanzienlijk kleiner dan bij de conventionele heupvervanging, waardoor er ook een kleiner litteken achterblijft. Omdat de spieren die het staan en lopen aansturen intact blijven, hebben patiënten minder pijn. Ze voelen zich al snel stabiel genoeg om te gaan bewegen. Ook komt het bij deze techniek aanzienlijk minder vaak voor dat het gewricht uit de kom schiet. De eerste patiënt die ik met deze techniek heb geopereerd, was na drie weken weer aan het werk! In het algemeen geldt voor deze operatietechniek een ziekenhuisopname van gemiddeld drie en een halve dag tegenover een week voor de conventionele methode”, aldus de chirurg.

    Uiteraard kleven er ook nadelen aan de AMIS. “Het is geen eenvoudige ingreep. Je moet er rustig de tijd voor nemen en uitgebreid ervaring opdoen. Ik heb bij zeker twintig operaties mee gekeken en geassisteerd, voordat ik zelfstandig aan het werk ben gegaan. Maar ik vind de nadelen niet opwegen tegen de voordelen voor de patiënt. En zo denken andere vakbroeders er ook over. Een Belgische collega die de operatie heeft uitgevoerd, verklaarde dat hij de heup dertig jaar lang van de verkeerde kant heeft benaderd!”, zegt van den Eeden.

    Niet iedereen komt in aanmerking voor de ingreep. “Bij mensen met veel vetweefsel of heel gespierde bovenbenen is het heel moeilijk om via de voorzijde bij de heup te komen. Ook mensen met broze botten of met artrose kunnen zich beter via de conventionele methode laten helpen. Bij mensen met artrose zijn de gewrichtkapsels en de pezen vaak strak, waardoor je lastig bij de heup komt. De vorm van het bot bepaalt uiteindelijk de meest geschikte operatietechniek. Daarom laten we van te voren altijd een foto maken.”

    Standaardbehandeling?

    Door middel van een aantal technische aanpassingen aan de tractietafel wil Van den Eeden de techniek verder verbeteren. “Het is belangrijk dat je tijdens de operatie altijd een goed zicht blijft houden op het bovenbeen en de heupkom. Hiernaast zijn we bezig om via een MRI-studie de weefselschade bij de verschillende toegangstechnieken in kaart te brengen.”

    Inmiddels heeft Van den Eeden de AMIS bij zo’n zestig mensen met succes toegepast. De techniek heeft nu nog de status van een proefproject maar de orthopeed heeft goede hoop dat het in de toekomst een standaardbehandeling gaat worden.

    Terug naar overzicht

    Algemeen Dagblad, mei 2012

  • 2. 'In Beweging', Maandblad van de Reumapatiëntenbond, augustus 2008

    Supersnel weer op de been

    De ‘andere kant benadering’ van de heup. Supersnel weer op de been.

    Na een heupoperatie binnen 48 uur weer op de been. Het is tegenwoordig mogelijk met een uit Frankrijk afkomstige operatietechniek. Orthopedisch chirurg Frank van den Eeden past de Anterior Minimal Invasive Surgery (AMIS) techniek sinds November 2006 met succes toe in het Medisch Centrum Alkmaar.

    Mensen die net een heupvervangende operatie achter de rug hebben, kunnen zich in de regel een aantal wekenlang alleen met behulp van krukken voortbewegen. Dat komt doordat de chirurg bij een heupoperatie de bovenbeenspieren moet doorsnijden om bij het heupgewricht te komen. En het duurt nu eenmaal een tijdje voordat de beschadigde spieren weer zijn hersteld.

    Frank van den Eeden past een techniek toe waarmee patiënten snel van de heupoperatie kunnen herstellen. De grote truc is volgens hem dat patiënten met deze techniek tijdens de operatie op hun rug liggen in plaats van op hun zij, waardoor de chirurg de heup kan vervangen zonder hierbij spieren te beschadigen. Van den Eeden maakt voor deze behandeling gebruik van een speciale tafel. “De patiënt ligt op een tractietafel, waarbij het been in een stellage hangt die we alle kanten op kunnen bewegen. Op deze manier kunnen we de stand van het been tijdens de operatie steeds bijstellen. Dat is nodig om continu goed bij de heup te kunnen”, aldus de orthopeed.

    Goed bewaard geheim

    De operatietechniek die in Alkmaar wordt toegepast, is kort na de Tweede Wereldoorlog in zwang geraakt. Van den Eeden: “Het is een tijd lang een goed bewaard Frans geheim gebleven. Dat komt waarschijnlijk omdat er voornamelijk in het Frans over is gepubliceerd. Oorspronkelijk gebruikte men er een ingewikkeld apparaat voor van vier meter lang met touwen en katrollen. Een Zwitserse firma heeft de tafel gebruikersvriendelijker gemaakt.” Om zich de techniek eigen te maken, volgde Van den Eeden trainingen in Frankrijk en Zwitserland. Het grote voordeel voor de patiënt is de relatief korte revalidatieperiode. “De wond is aanzienlijk kleiner dan bij de conventionele heupvervanging, waardoor er ook een kleiner litteken achterblijft. Omdat de spieren die het staan en lopen aansturen intact blijven, hebben patiënten minder pijn. Ze voelen zich al snel stabiel genoeg om te gaan bewegen. Ook komt het bij deze techniek aanzienlijk minder vaak voor dat het gewricht uit de kom schiet. De eerste patiënt die ik met deze techniek heb geopereerd, was na drie weken weer aan het werk! In het algemeen geldt voor deze operatietechniek een ziekenhuisopname van gemiddeld drie en een halve dag tegenover een week voor de conventionele methode”, aldus de chirurg.

    Uiteraard kleven er ook nadelen aan de AMIS. “Het is geen eenvoudige ingreep. Je moet er rustig de tijd voor nemen en uitgebreid ervaring opdoen. Ik heb bij zeker twintig operaties mee gekeken en geassisteerd, voordat ik zelfstandig aan het werk ben gegaan. Maar ik vind de nadelen niet opwegen tegen de voordelen voor de patiënt. En zo denken andere vakbroeders er ook over. Een Belgische collega die de operatie heeft uitgevoerd, verklaarde dat hij de heup dertig jaar lang van de verkeerde kant heeft benaderd!”, zegt van den Eeden.

    Niet iedereen komt in aanmerking voor de ingreep. “Bij mensen met veel vetweefsel of heel gespierde bovenbenen is het heel moeilijk om via de voorzijde bij de heup te komen. Ook mensen met broze botten of met artrose kunnen zich beter via de conventionele methode laten helpen. Bij mensen met artrose zijn de gewrichtkapsels en de pezen vaak strak, waardoor je lastig bij de heup komt. De vorm van het bot bepaalt uiteindelijk de meest geschikte operatietechniek. Daarom laten we van te voren altijd een foto maken.”

    Standaardbehandeling?

    Door middel van een aantal technische aanpassingen aan de tractietafel wil Van den Eeden de techniek verder verbeteren. “Het is belangrijk dat je tijdens de operatie altijd een goed zicht blijft houden op het bovenbeen en de heupkom. Hiernaast zijn we bezig om via een MRI-studie de weefselschade bij de verschillende toegangstechnieken in kaart te brengen.”

    Inmiddels heeft Van den Eeden de AMIS bij zo’n zestig mensen met succes toegepast. De techniek heeft nu nog de status van een proefproject maar de orthopeed heeft goede hoop dat het in de toekomst een standaardbehandeling gaat worden.

    Terug naar overzicht

    In Beweging, augustus 2008

  • 3. Noordhollands Dagblad, 28 maart 2008

    48 uur na nieuwe heup lopen

    Specialist haalt ‘Geheim van Parijs’ naar Alkmaar 48 uur na nieuwe heup lopen

    Geen doorgesneden spieren meer en niet langer acht weken met krukken lopen. Ziedaar de voordelen van een nieuwe methode een kunstheup te implanteren die chirurg Frank van den Eeden naar het Medisch Centrum Alkmaar heeft gehaald. Het ziekenhuis telt zo’n vierhonderd van deze patiënten per jaar. Driekwart van hen komt voor deze nieuwe ingreep in aanmerking.

    Een nieuwe heup werd tot nu toe ingebracht via de zijkant van de bil. Daarvoor moesten bilspieren worden doorgesneden en de daaronder gelegen laag. Die spieren moesten dan weer worden gehecht en aangroeien. Van den Eeden: “Dat is een langdurig revalidatieproces. De eerste vier weken moet de patiënt met twee krukken lopen en daarna nog eens twee tot vier weken met één kruk.”

    De nieuwe methode is voor de chirurg moeilijker, maar dat weegt niet op tegen de voordelen voor de patiënt, vindt Van den Eeden; “We opereren nu vanaf de voorkant. We maken een relatief korte snee in het bovenbeen en drukken de spieren opzij. Daarna kunnen we door een draaiing van het been de heupprothese op het bot zetten en via een nieuwe draaiing schiet die weer in de kom.” Omdat de chirurg geen spieren doorsnijdt, is een lange revalidatieperiode niet nodig.

    Het is verwonderlijk dat de methode niet al langer wijd en zijd bekend is in de medische wereld. In Nederland wordt deze methode verder alleen toegepast in het ziekenhuis in Ede. Van den Eeden heeft hier wel een verklaring voor: “Deze methode is in de jaren zeventig in een ziekenhuis in Parijs ontwikkeld. Het probleem was toen dat er een vier meter lange stellage nodig was om het been in de juiste posities te kunnen buigen. Je had dan een enorm gevaarte in je operatiekamer. Er is wel over geschreven in Franse vakbladen, maar die artikelen zijn nooit vertaald naar het Engels.”

    Zelf kwam de MCA-chirurg drie jaar geleden met de methode in aanraking. Hij is gaan kijken bij een Parijse chirurg, die de ingreep al zo’n vierhonder keer had gedaan. Toen bleek ook dat een Zwitserse firma een soort kleine uitbouw van de operatietafel had ontworpen, waardoor de grote stellage verleden tijd was.

    Inmiddels heeft Van den Eeden zo’n vijftig van deze operaties achter de rug. Hij is nog steeds enthousiast: “Of zoals een 64-jarige Belgische collega zei nadat hij zich deze nieuwe methode had eigen gemaakt: ik heb de heup dertig jaar lang vanaf de verkeerde zijde benaderd.”

    Terug naar overzicht

    Het Noordhollandse Dagblad, 28 maart 2008

  • 4. Zorg van Nu, Gezondheidsmagazine van Medisch Centrum Alkmaar, voorjaar 2008

    Snel op de been

    Weken rondlopen op krukken na een heupoperatie? Niet altijd nodig. Met een beetje geluk is het gewricht met een speciale techniek vanaf de voorkant van het lichaam te bereiken, in plaats van via de zijligging. Op die manier blijven spieren heel, is de operatiewond klein en loopt de patiënt binnen twee dagen zonder krukken het ziekenhuis uit. Het MCA heeft deze techniek als één van de weinige ziekenhuizen in huis. Het is een oude Franse techniek die inmiddels is verbeterd. De operatiemethode heet Anterior Minimally Invasive Surgery (AMIS) of, in toegankelijke taal, ‘de voorste benadering’. Er is zelfs een aparte constructie voor in de operatiekamer: het been ligt in een speciale steun, zodat het op allerlei manieren gedraaid kan worden tijdens de operatie. Op die manier kan de chirurg goed bij het gewricht, om die nieuwe heup te plaatsen via een kleine snede van elf centimeter. “Er wordt een nieuwe kom in de heup geplaatst en een nieuwe steel in het bovenbeen gezet via de kleine snede aan de voorzijde”, legt orthopedisch chirurg Frank van den Eeden uit. “De operatiewond is dus klein en er worden geen spieren of zenuwen doorgesneden. De patient is korte tijd na de operatie weer in staat om met een kruk of helemaal zonder krukken te lopen.”

    Grote klus

    Voor de patiënt levert deze aanpak vooral gemak op, voor de chirurg is het een ander verhaal. De AMIS-aanpak is voor de chirurgen een grotere klus dan een normale heupoperatie. “Normaal ligt de patiënt met een versleten heup op de zij voor de operatie en wordt het heupgewricht vanaf de zijkant benaderd”, legt Van den Eeden uit. “Om het gewricht te bereiken moet je veel spieren klieven of doorsnijden om er goed bij te kunnen komen. Die operatietechniek gaat nog wel wat sneller, maar het herstel en de revalidatietijd voor de patiënt zijn langer.” De voorste benadering is echter niet voor iedereen weggelegd. Samen met de patiënt kijkt Van den Eeden of deze techniek uitkomst biedt. “Voor de AMIS-techniek geldt geen leeftijdsgrens, maar de patiënt mag niet te zwaar zijn of al geopereerd zijn aan de heup. Dan kom je er aan de voorzijde nooit meer bij. Ook zeer broze, oude patiënten kunnen op deze manier niet geopereerd worden. Gespierde bodybuilders ook niet, bij hen kan het heupgewricht op deze wijze niet benaderd worden.”

    Sportheup of fietsbel

    Behalve deze relatief nieuwe techniek, is ook de reguliere behandeling van een versleten heup (arthrose) aangepast. In het MCA wordt niet standaard een nieuwe heup geplaatst in de vorm van een kom in het bekken en een steel in het bovenbeen. Eerst wordt gekeken of een zogeheten ‘botsparende oppervlaktevervangende ingreep’ volstaat. In de volksmond heet deze prothese de sportheup of de fietsbel. Vooral relatief jonge mannen en vrouwen met heuparthrose (slijtage) komen voor deze operatie in aanmerking. Van den Eeden: “Zwemmen, skiën, tennissen en golfen zijn weer goed mogelijk, al heb ik liever niet dat ze gaan joggen.” Orthopedisch chirurgen Van den Eeden, Bart Burger en Michel Stavenuiter hebben de afgelopen vier jaar zo al meer dan tweehonderd patiënten met succes behandeld.

    Botconditie

    De sportheupoperatie kent zijn beperkingen. “Eigenlijk komen vooral mannen tussen de 45 en 65 jaar en vrouwen tussen 45 en 55 jaar in aanmerking. Het verschil zit ‘m in het feit dat botten van vrouwen eerder broos worden. Het zijn echter geen keiharde grenzen. Afhankelijk van de conditie van het bot is de operatie ook tot op iets hogere leeftijd mogelijk. Patiënten mogen geen botontkalking hebben, geen afwijkingen aan de heupkom en als de heup al eerder geopereerd is, kunnen we er veel moeilijker bij.” Er kunnen echter wel complicaties optreden. “Ongeveer vijf procent van de patiënten die op deze manier een nieuwe heup krijgt, kan een heupbreuk oplopen. Na de ingreep moet het bot nog wennen en sterker worden, omdat een gedeelte van de heupkop is weggehaald, waardoor een verzwakking is opgetreden.” Het mooie van deze techniek is dat na een sportheupoperatie altijd nog een nieuwe heup mogelijk is, volgens de gangbare techniek weliswaar. Dan wordt alsnog een nieuwe heup met steel en kom geplaatst. “De sportheup kan het plaatsten van een totale heupprothese met tien tot vijftien jaar uitstellen.”

    Terug naar overzicht

    Zorg van Nu, voorjaar 2008

  • 5. Algemeen Dagblad, 15 oktober 2007

    Snel weer lopen na heupoperatie

    Na twee dagen al zonder hulp lopen in plaats van twee maanden revalideren. Orthopedisch chirurg Frank van den Eeden opereert heuppatiënten volgens een beproefd, maar vrij onbekend recept.

    Op vrijdag geopereerd, op zondag al zonder krukken door de ziekenhuisgangen schuifelen. Verbazingwekkend, want de heupoperatie die de patiënte heeft ondergaan, vergt doorgaans enige weken van krukkenlopen. Orthopeed Frank van den Eeden kon zijn ogen bijna niet geloven, toen hij eind vorig jaar zijn eerste patiënte al 48 uur na de ingreep voorzichtig, maar vooral zónder hulpmiddelen weg zag lopen. “Toen wist ik het zeker: dit zou weleens kunnen gaan werken.”

    Meestal is dergelijke vooruitgang alleen te boeken met supermoderne, computergestuurde technieken of behandelmethoden, maar de nieuwe aanpak van Van den Eeden is het gevolg van het van stal halen van een bestaande Franse methode. Als eerste in Nederland maakte hij er gebruik van. “De aanpak waar ik voor kies is misschien niet nieuw, maar deze methode is wel Frans. Daardoor heeft het even geduurd voordat hij langzaam maar zeker bekendheid heeft gekregen.”

    Het plaatsen van een nieuw heupgewricht is in Nederland een veel voorkomende operatie. Mensen die kampen met artrose in de heup krijgen tegenwoordig regelmatig een kleinere prothese (fietsbel) geplaatst ín het heupgewricht. Al een hele vooruitgang met vroeger toen altijd het hele heupgewricht werd vervangen. Maar ook aan de ‘fietsbel’ kleeft nog een belangrijk nadeel: er moeten spieren worden doorgesneden waardoor de patiënt de eerste maanden na de ingreep zoet is met revalideren en fysiotherapie.

    Daar heeft Van den Eeden, in navolging van een aantal Franse orthopedisch chirurgen, nu een alternatief voor. In het Medisch Centrum Alkmaar opereerde hij inmiddels 25 mensen die kampen met artrose aan de heup volgens de ‘nieuwe’ methode AMIS (Anterior Minimally Invasive Surgery).

    Het belangrijkste verschil met de conventionele operatie is dat de patiënt niet op de zij ligt, maar op de rug. Bij de zijligging is het onmogelijk om op de juiste plek bij de heup te komen zonder de spieren door te snijden. Ligt de patiënt echter op de rug, dan kan de chirurg de juiste plaats bereiken zónder de spieren door te hoeven snijden, zegt Van den Eeden. Hij legt uit dat de rugligging als consequentie heeft dat de stand van het been steeds moet worden veranderd om goed bij de te opereren plek te komen. “Dat is een heel gedoe en dat is de reden dat men vaak op de zij liggend opereert en het doorsnijden van de spieren maar voor lief neemt.”

    En daar komt de Franse methode om de hoek kijken, zegt van den Eeden. “De Franse gebroeders Jean en Robert Judet ontwikkelden veertig jaar geleden al een enorm ingewikkeld apparaat met touwen en katrollen dat het been steeds in de juiste positie kon manoeuvreren. Díe constructie, maar dan gemoderniseerd en gebruikersvriendelijker gemaakt door één van hun leerlingen, is het apparaat dat ik sinds een jaar gebruik in het Medisch Centrum Alkmaar. En met succes. De aantallen zijn nog te klein om er wetenschappelijk verantwoorde conclusies aan te verbinden, maar het is simpelweg mijn ervaring die me vertelt dat dit een zeer goede methode is.”

    Sinds dit jaar dus is Van den Eeden bezig zich de operatietechnieken volgens de Franse aanpak eigen te maken. Lastig, zegt hij, want het is een ingreep die veel ervaring en kunde vereist. “De operatie duurt ook langer: een uur en twintig tot dertig minuten in plaats van gemiddeld een uur voor de conventionele ingreep.” Maar de resultaten zijn er dan ook naar, aldus Van den Eeden, die zich gesteund weet door ervaringen met de methode in het buitenland. “De kans dat de heup na de operatie uit de kom schiet, is aanmerkelijk kleiner, het litteken is gemiddeld zo ongeveer de helft kleiner en ook ervaren patiënten vaak een betere stabiliteit en dus ook een verhoogde mobiliteit. De patiënten zijn sneller ter been en kunnen weer normaal en veilig bewegen. Allemaal winst lijkt me.”

    Toch is het niet de bedoeling dat iedereen zich nu onmiddelijk tot de Alkmaarse chirurg wendt, zegt Van den Eeden. “Mensen die te zwaar zijn, opereren we niet. Dat komt doordat er dan te weinig ruimte is om zonder gevaar te kunnen opereren. Ook mogen de pezen en het gewrichtskapsel niet te strak zijn, wat je vaak ziet bij mensen die al lang rondlopen met artrose. Ook daarvoor geldt dat we er dan simpelweg niet bij kunnen.”

    Er blijven nog genoeg gegadigden over, zegt Van den Eeden en hij pakt zijn boek met operaties erbij. De ene zeventiger na de andere komt voorbij. Van den Eeden kijkt tevreden. “Bewegen is van groot belang voor de mens. Door deze behandelmethode kunnen ze simpelweg sneller bewegen.”

    Terug naar overzicht

    Algemeen Dagblad, 15 oktober 2007

  • 6. Scoop, Personeelsblad Medisch Centrum Alkmaar, jaargang 16, nummer 2, februari 2006

    Snel op de been na heupoperatie

    Orthopedisch chirurg dr. Frank van den Eeden heeft zich een oude Franse operatietechniek eigen gemaakt, die het mogelijk maakt dat patiënten na een totale heupoperatie na enige dagen het ziekenhuis lopend verlaten. De lange revalidatie is daarmee verleden tijd. Anterior Minimally Invasive Surgery (AMIS) heet deze techniek, die neer komt op spiersparend opereren. Niet iedereen komt echter in aanmerking voor deze operatie.

    Sinds november 2006 opereert Van den Eeden heupen via een kleine incisie van elf centimeter. De patiënt ligt op de rug met het been in een speciale steun. “Met de steun is het been in allerlei standen te draaien zodat we goed bij het gewricht kunnen”, legt de chirurg uit. “Er wordt een nieuwe kom in de heup geplaatst en een nieuwe steel in het bovenbeen gezet via de kleine incisie aan de voorzijde. De operatiewond is dus klein en er worden geen spieren of zenuwen doorgesneden. De patiënt is in korte tijd na de operatie weer in staat om met een kruk of helemaal zonder krukken te lopen.” Binnen enkele dagen kan de patiënt naar huis en de krukken blijven achter.

    Klus

    Het MCA is één van de weinige ziekenhuizen die deze techniek biedt. Van den Eeden: “De AMIS-techniek is voor de chirurgen een grotere klus dan een reguliere heupoperatie. Normaal ligt de patiënt met een versleten heup op de zij voor de operatie en wordt het heupgewricht vanaf de zijkant benaderd. Om het gewricht te bereiken moet je veel spieren klieven dan wel doorsnijden om er goed bij te kunnen komen. De operatie-techniek gaat nog wat sneller, maar het herstel en de revalidatietijd voor de patiënt is langer.”

    Bodybuilders

    De anterieure minimale invasieve chirurgie is echter niet voor iedereen weggelegd. Samen met de patiënt kijkt van den Eeden of de AMIS-techniek uitkomst biedt dan wel of de patiënt geschikt is voor de zogeheten fiestbel of totale normale heup. “Voor de AMIS-techniek geldt geen leeftijdsgrens, de patiënt mag niet te zwaar zijn of al geopereerd zijn aan de heup. Dan kom je er aan de voorzijde nooit meer bij. Ook zeer broze, oude patiënten kunnen op deze manier niet geopereerd worden en voor zeer dikke mensen geldt hetzelfde. Gespierde bodybuilders ook niet, bij hen kan het heupgewricht op deze wijze niet benaderd worden.”

    De techniek die Van den Eeden gebruikt, is gebaseerd op een oude Franse techniek, die inmiddels is verbeterd. Van den Eeden is overtuigd van het succes van de AMIS. “Voordat we het MCA hiermee op de kaart konden zetten, wilde ik overtuigd zijn van het goede resultaat. Nu zijn we zeker van onze zaak en wat mij betreft kunnen de patiënten komen.” Dat doen ze inmiddels, ook uit andere delen van het land. Dat is te danken aan een artikel in het Algemeen Dagblad. Een versleten heup (arthrose) wordt al veertig jaar behandeld met het inbrengen van een nieuwe heup. Deze heupprothese bestaat uit een kom en een steel. De heupkom wordt in het bekken gefixeerd en de heupsteel wordt in het bovenbeen verankerd. De laatste jaren zijn daar nieuwe alternatieven bijgekomen.

    De eerste operatie die in het MCA veel verricht wordt, is de zogeheten ‘botsparende oppervlaktevervangende ingreep’ (resurfacing). In de volksmond heet deze prothese de sportheup of de fietsbel. Met deze heup is meer beweging mogelijk en daarom komen vooral jonge mannen en vrouwen met heuparthrose (slijtage) voor deze operatie in aanmerking. Van den Eeden, Bart Burger en Michel Stavenuiter hebben de afgelopen vier jaar zo al meer dan tweehonderd patiënten met succes behandeld.

    Ook deze sportheupoperatie kent zijn beperkingen. “We hebben er een goede beslisboom voor. Eigenlijk komen vooral mannen tussen de 45 en 65 jaar en vrouwen tussen de 45 en 55 jaar in aanmerking. Het verschil zit ‘m in het feit dat botten van vrouwen eerder broos worden. De 65 en 55 jaar zijn echter geen keiharde grenzen, afhankelijk van de conditie van het bot is het ook tot iets hogere leeftijd mogelijk. Patiënten mogen geen osteoporose hebben, geen heupdysplasie en als de heup al eerder geopereerd is, is het veel moeilijker om erbij te kunnen.”

    Complicaties

    Bij deze sportheupoperaties zijn echter wel complicaties mogelijk. “Ongeveer vijf procent van de patiënten die op deze manier een nieuwe heup krijgt kan een heupbreuk oplopen. Na de ingreep moet het bot nog wennen en sterker worden omdat een gedeelte van de heupkop is weggehaald en waardoor een verzwakking is opgetreden.” Het mooie van deze techniek is dat na een resurfacing (sportheupoperatie) altijd nog een nieuwe heup mogelijk is, volgens de gangbare techniek weliswaar. “Na verwijdering van de fietsbel kan een nieuwe heup met steel en kom worden geplaatst. De sportheup kan het plaatsen van een totale heupprothese met tien tot vijftien jaar uitstellen.” (HvdL/FvdE)

    Terug naar overzicht

    Scoop, februari 2006

  • 7. Medisch Contact, 63e jaargang, issue 48, 28 november 2008

    Muziek terwijl u opereert

    Klassiek, pop, schlagers of juist stilte op de operatiekamer

    Sommige dokters willen per se muziek op de operatiekamer, anderen worden er juist helemaal gek van. Op de vraag wat voor muziek u graag hoort op de OK, kwamen zeer uiteenlopende reacties. Zowel over de soort muziek als de vraag of die überhaupt hoort aan te staan.

    De Watermuzieksuite van Händel tijdens urologische ingrepen en bevallingen. Het hoornkwartet van Mozart bij rinologische procedures. En Wagner? Die hoort natuurlijk bij de grote orthopedische ingrepen, vindt Hans Borgstein, kno-arts in het Sophia Kinderziekenhuis: “Bij een totale heupplastiek bijvoorbeeld, daar past Wagner wel bij.” Borgstein stelde ooit met een aantal snijdende collega’s een lijst samen vol met dit soort ‘ingreepaangepaste’ muziek. Als advieslijst? “Nou, ik geloof niet écht dat het bevorderend werkt voor de prestaties.” Hoewel hij zelf momenteel weinig muziek aanzet, vindt hij het toch wel plezierig: “Het werkt achtergrondgeluiden weg. Als er anesthesiologen staan te roddelen, luister je daar toch met één oor naar en daar heb je niets aan. Muziek voorkomt die afleiding.” Als er muziek aanstaat, moet het in ieder geval niet de beruchte muzak zijn. “Ik heb de indruk dat die muziek tot hersenbeschadiging kan leiden.”

    Geen dag

    Frank van den Eeden, orthopedisch chirurg in Medisch Centrum Alkmaar, heeft nog geen dag zonder muziek geopereerd, zelfs tijdens zijn opleiding niet: “Maar nooit met klassieke muziek, want dat leidt te veel af, dat kan niet als achtergrond.” Het draait bij Van den Eeden eigenlijk niet om de muziek zelf, maar om wat die teweegbrengt: “Muziek brengt een sfeer op de OK. Alle neuzen staan dezelfde kant op en het werkklimaat – en daarmee ook het resultaat – wordt geoptimaliseerd. In mijn ogen gaat het activiteitsniveau omhoog en daarmee de kwaliteit. Als het iemand stoort, dan gaat de muziek zachter, maar in het algemeen is muziek juist goed voor de concentratie. Iedereen werkt rustiger en eigenlijk sneller.” Hij hoort de muziek zelfs soms niet eens, maar merkt wel dat het hele team in eenzelfde ritme komt, dat ze de maat van de operateur dan beter kunnen volgen. Het leidt hem ook niet af. “Opereren kent pieken en dalen. Soms is er een heikel punt, dan sluit ik me af en hoor ik de muziek niet. Maar bij het sluiten kan ik nog wel eens meejoelen. Over het algemeen is er minder stress als er muziek aanstaat. En er wordt ook minder over koetjes en kalfjes gekletst, iets dat juist wél afleidt.” Vandaar ook geen radio op de OK: “Nee! Er moet niet geluld worden tussendoor!”

    Jan Smit

    In de OK’s van Streekziekenhuis Koningin Beatrix te Winterswijk staat de radio wel vaak aan, afgestemd op een rockzender. Tenminste, als vaatchirurg Allan Vafi opereert. Rock-muziek kan heftig zijn, maar het is volgens Vafi afhankelijk van het operatieprogramma, de teamsamenstelling en – bij regionale anesthesie – de patiënt, wat voor muziek er aanstaat. Als het gaat om muziek-terwijl-u-werkt was het bij deze vaatchirurg vroeg raak: “Al tijdens mijn opleiding ging de radio aan of, destijds, de cassetterecorder. En tijdens mijn stage op de EHBO had ik een bandje in een dicteerapparaat om toch muziek bij me te hebben.”

    Ook Vafi ziet muziek als een van de factoren die bijdraagt aan de juiste sfeer op een OK. “Vergelijk het met de juiste temperatuur of goed licht. Het moet niet te hard staan, een beetje op de achtergrond blijven, eigenlijk net als muzak dus. Maar je moet het wel kunnen horen.” Misschien is opereren zonder muziek zelfs wel onverstandig, als we de publicaties die Vafi emailt mogen geloven. Daaruit blijkt dat goede muziek een gunstige invloed heeft op de prestaties van de operateur. “Maar alleen als de muziek hem aanspreekt.” Geen Jan Smit dus in Winsterwijk. Of Duitse Schlagers, waar een van de plaatselijke anesthesiemedewerkers gek op is. “Als hij zo’n zender opzet, wordt hem duidelijk gemaakt dat hij dat niet kan maken.”

    Het is Vafi’s ervaring dat muziek bijdraagt aan betere prestaties: “Zeker. Ik vind stilte vervelend. Als het echt stil is, is de spanning vaak te snijden en dat heeft negatieve invloed op een team. Ander voordeel van muziek: het onderdrukt achtergrondruis wat. En er is minder behoefte aan onbenullige conversaties.”

    De lawaaidoos

    Niet iedereen is enthousiast. Hoewel het hier geen methodologisch onfeilbare analyse betreft en van significante verschillen dus niet mag worden gesproken, valt er wel iets op in de reacties: de anesthesiologen zijn duidelijk beter vertegenwoordigd bij de tegenstanders dan bij de voorstanders. Neem bijvoorbeeld Nancy Caviët, anesthesioloog in ziekenhuis De Sionsberg in Dokkum: “Ik erger me groen en geel aan de radio op de OK. Een operatiekamer is geen discotheek of autowerkplaats.” Zij noemt de radio dan ook ‘de lawaaidoos’. “Er is al genoeg geluid op de operatiekamer zonder dat er muziek aanstaat. Dat is gewoon onnodig geluid.” De radio lijkt helaas wel standaard aan te staan op de OK’s. “Ik zet hem altijd uit wanneer ik binnenkom.” Rust is ook van belang voor de anesthesie. “Bij de in- en uitleiding gaat de muziek uit. Als de narcose goed verloopt en er geen stress is, gedoog ik het wel.” Ook wijst Caviët op het belang van al aanwezige geluiden op de OK: “Ik eis dat ik de geluiden van mijn apparaten kan waarnemen. Ik wil het tikken van het ecg gewoon kunnen worden.” Het is niet zo dat Caviët niet van muziek houdt. “Nee, absoluut niet, maar ik vind het gewoon niet horen bij de patiëntzorg die we op zo’n moment leveren. Vergelijk het met autorijden: dan is het prima om muziek aan te hebben, maar als het verkeer om concentratie vraagt, gaat de radio ook ui.” Ze begrijpt dat – bij regionale anesthesie - muziek prettig kan zijn voor de patiënt, maar daaraan is gedacht. “Daar hebben we hoofdtelefoons voor.”

    Wat Caviët ook stoort, is dat er bijna nooit echt wordt geluisterd naar muziek die aanstaat. “Als de anesthesie goed gaat, kan ik tijdens de operatie even weg. Maar tijdens diensten niet, dan zit ik er de hele tijd bij. En altijd staat dan de radio aan. Vraag je dan wat er net op het nieuws is gezegd, dan heeft niemand een idee. Waar ben je dan mee bezig? Het is ook echt iets van de jeugd. Die kan niet meer tegen rust.” Maar, zo vraagt ze zich af, ‘wat is er mis met stilte?’.

    Funda

    Naast anesthesiologen zijn er ook operateurs die muziek op de OK niet waarderen. Hoogleraar traumalogie Peter Brink van Academisch ziekenhuis Maastricht bijvoorbeeld. Het is een hype, volgens hem, altijd en overal de radio aan. “Dan is het gezellig, lijkt men te denken. Maar het voegt voor mij niks toe. Sterker nog het leidt af van dat waar we mee bezig zijn: de hoogst mogelijke kwaliteit van zorg leveren voor de patiënt op de operatietafel. Het is hetzelfde idee dat mensen het vinden kunnen om op de OK te kunnen internetten. Dan wil ik de röntgenfoto bekijken en staat daar Funda in beeld.”

    Waar sommige operateurs muziek juist vinden bijdragen aan betere prestaties, gelooft Brink dat niet zo. “Er bestaan geen routine-ingrepen. Ook al heb je duizend keer dezelfde operatie gedaan, het is elke keer anders en je moet je dus goed concentreren. Niemand kan mij vertellen dat muziek bijdraagt aan betere concentratie.” En dat muziek tot verbetering van de sfeer leidt? “Tja. Muziek brengt een atmosfeer van ‘we moeten het vooral gezellig hebben met elkaar’. Geen professionele werksfeer waarin gestreefd wordt naar de hoogste kwaliteit. De koffiekamer is de juiste plaats voor gezellig.”

    Brink heeft geen muziek nodig om de stilte te doorbreken: “Ik heb geen last van rust. Wel van muziek en gebabbel. Als ik door het geluid van de radio moet vragen om een schroef en de operatieassistent hoort me niet, dan word ik daar erg onrustig van. Ik wil opperste concentratie op de OK. Dat verwacht de patiënt van mij en ik van het team.”

    Bij binnenkomst op de OK zet hij steevast de muziek uit. Dat hij zich daarmee wellicht minder populair maakt, zal hem worst wezen. “Bij een operatie gaat het om een eenmalige kans om het goed te doen. Die moet je benutten.”

    Terug naar overzicht

    Medisch Contact, 28 november 2008

Contact

Voor het stellen van vragen of voor het verkrijgen van extra informatie kunt u contact opnemen met de Nederlandse Heupkliniek.

U kunt ons telefonisch bereiken op:

+31 (0)70 31 911 09

maandag 10:00 - 14:00
dinsdag 10:00 - 14:00
donderdag 10:00 - 14:00

Of mail ons:

info@nederlandseheupkliniek.nl

U krijgt binnen twee werkdagen per mail bericht terug.

Braillelaan 6, 2289 CM Rijswijk
Kortrijksesteenweg, 208, B-9830 St. Martens-Latem

Aanmelden Spreekuur

Hieronder kunt u een aanmeldformulier invullen. U krijgt binnen twee werkdagen bericht terug.

Aanmeldformulier

  • Alle velden moeten ingevuld zijn
    Naam moet toegevoegd worden
  • Vul een geldig e-mailadres in
  • Uw telefoonnummer moet uit 10 cijfers bestaan
  • Vul in het kort uw bericht in
  • De captcha is niet correct